Yüksek tansiyon: Süper mi? Hiper mi?

Tansiyon, yaşam enerjisini bedene iletmek için kalbin damarlara uyguladığı kuvvettir, Türkçesi kan basıncıdır.

Kalbin kasılması ile damar içine itilen kan damar duvarını gerer ve büyük tansiyon oluşur. Oluşan bu gerginlik, damarların esnekliği sayesinde kalp gevşerken de, kanı damar içinde sıkıştırmaya devam eder ve küçük tansiyon oluşur. Bu büyük-küçük basınç dalgalanması bedenimizin dinç olmasını sağlayan yaşam dalgasıdır, hayat belirtisidir, nabızdır.

Şehir içinde araba ile dolaştığınızı düşünün! Yavaş giderseniz, diğer arabalar arkanıza takılır ve trafik sıkışıklığı oluşur. Hızlı giderseniz kaza riski artar. İlla belirli, ideal bir hızda gitmeniz gerekir ki hem akışkan hem de güvenli bir trafik olsun. Tansiyon da böyledir: gereğinden düşük olursa göz kararması, halsizlik olur, gereğinden fazla yüksek olursa da damarların hasar görme riski artar. İlla ideal bir değerde olması gerekir. Büyük tansiyon için 9-13 (90-130 mmHg) arası iken küçük tansiyon için 6-8,5 (60-85 mmHg) arasıdır ideal aralık.

İster süper deyin ister hiper deyin, hepsi aynı şeyi: tansiyonun yüksek olduğunu ifade eder. Yüksek tansiyon kontrol altına alınmazsa, kalp hastalığı, felç, böbrek hastalığı ve diğer ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir.

Yüksek tansiyon sebebi nedir?

En sık sebebi, damarların esnekliğini kaybetmesi ki yaş arttıkça bu olur. Ayrıca bu esneklik kaybında genetik mirasın da payı büyüktür.

Bir diğeri de aşırı tuz alımıdır ki, insan bedenine giren ve tansiyonu etkileyen bir numaralı maddedir. Salatalık, et gibi yiyeceklerin üzerine tuz attığımızda suyu nasıl çektiğini bilirsiniz, işte damarın içine de suyu çeker damar içindeki gerginliği ve tansiyonu artırır. Tuz şekere göre 20 kat daha fazla etki eder tansiyona.

Küçük bir kısım,  guatr (tiroid bozukluğu) ve hormonal hastalıklar, böbrek hastalığı,doğuştan aort darlığı, kortizon kullanımı vb.. bağlıdır. Böyle durumlarda, alta yatan hastalıkların tedavisi tansiyonu düzene sokar.

Belirti gösterir mi? sinsi mi?

Yüksek tansiyon, bazen baş ağrısı, baş dönmesi, nefes darlığı ve yorgunluk belirtilerine sebep olabilirken maalesef çoğunlukla bir belirti göstermez. Maalesef diyorum çünkü belirti göstermediği için bir çok kimse tansiyon hastası olduğunun farkında değildir. Hatta tansiyonunun yüksek olduğunu bilenler de bende bir belirti vermiyor diye zarar vermediğini düşünür. Oysa  yüksek tansiyon belirtileri ortaya çıktığında çoktan bir organ hasar görmüş olabilir. Bu yüzden “sinsi bir hasar yapıcı” dır yüksek tansiyon.

Nasıl tanısı konur?

Tansiyon aleti ile tansiyon ölçülmesi gerekir; sakin ve dinlenmiş halde en az iki ölçümde  büyük 14 (140 mmHg) ve üstü veya  küçük 9 (90 mmHg) ve üstü ise yüksek tansiyon tanısı konulur.

Daha gencim, bana bir şey yapmaz mı?

40 yaşın üzerindeki kişilerde yüksek tansiyon görülme riski artarken, 20'li yaşlarında bile yüksek tansiyon teşhisi konulan kişiler vardır. Maalesef ki genç yaşlarda tansiyon hastalığı başlaması daha risklidir, çünkü damarlar erken yaşlarda hasar görmeye başlar daha uzun süre riske maruz kalır.

Sarımsak, limon yiyorum yetmez mi?

Sarımsak ve limon ile tansiyon bir miktar düşebilir, ancak çoğunlukla yeterince düşmez. Bu konuda meşhur oldukları kadar iyi değildirler.

İllaki ilaç mı kullanmalıyım?

Tansiyon hastalarında ana amaç tansiyon değerlerini normal aralığa indirebilmektir. Bunun için öncelikle tuz kısıtlanmalı, düzenli egzersizler yapılmalı, dengeli beslenmeli, sigara ve alkolden kaçınılmalı, stres ile doğru başa çıkılmalı, moraliniz yerinde olmalıdır. Bunlar ile normale iniyorsa ne âlâ,  ilaca gerek yok. Ancak bunlara rağmen hala gereğinden fazla yüksek ise artık ilaçla tansiyonun düşürülmesi gerekir ki ömrünüz uzasın.

Tansiyon ilaçları zararlı mı?

Teorik olarak tüm ilaçların faydaları  yanında yan etki potansiyeli de vardır. Bu nedenle ilkesel olarak gereksiz ilaç almamak lazım. İlacı yararı zararından fazla olduğunda almak mantıklıdır. Yaşam şekli ve beslenme  değişikliği ile tansiyon ideale gelmiyorsa ilaç almak mantıklıdır. Yüksek tansiyonun böbreğe ve damarlara verdiği zarar ilaç yan etkilerinden daha fazladır.

Sinirlenince tansiyonum fırlıyor, ne yapmalıyım?

Sinirlenince, üzülünce, korkunca, endişelenince, yorulunca tansiyonun yükselmesi bedenin doğal bir tepkisidir. Bu yüzden bu durumlarda tansiyon ölçmenin bir anlamı yoktur. Dinlenmiş ve sakin zamanlarda ölçülen tansiyon yüksekse işte bu hastalıktır.

Yaşlılarda daha yüksek değerler mi normaldir?

Tüm erişkin yaşlar için normal aralık aynıdır, yaşlılarda da hedef 14 altıdır. Ancak bazen tansiyonu normal aralığa kadar düşürmek yaşlılarda halsizliğe, kırılganlığa, düşme riskine neden olabilmektedir. Böyle durumlarda, ayrıca bu yaş grubunda tansiyon oynak olabileceğinden, normal değer için ısrarcı olmamak gerekir. 14 yerine 15 hedef olarak alınabilir mesela.

Son söz

Yüksek tansiyon, fark ettirmeden, sinsice ilerleyen ve kalp krizi, felç gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açabilen bir hastalıktır. Uzun ve kaliteli bir yaşam için tansiyonunuzun farkında olmanız ve gerekli önlemleri almanız çok önemlidir.

Uzun ve kaliteli bir yaşam dileğiyle…

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Doç. Dr. Ahmet AKDİ - Mesaj Gönder

# ifade

göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Memur Postası Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Memur Postası hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Haber ajansları tarafından servis edilen tüm haberler Memur Postası editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Memur Postası değil haberi geçen ajanstır.